Hoe toegankelijk is een afvalbak eigenlijk?

Over capaciteit, inwerphoogte, design en de gebruikers die we te vaak vergeten

Een grote capaciteit én toegankelijk voor iedereen

Een afvalbak in de openbare ruimte moet aan nogal wat eisen voldoen.

Hij moet voldoende capaciteit hebben, duurzaam zijn, tegen intensief gebruik kunnen en passen in de omgeving. Maar uiteindelijk staat hij er maar voor één reden: mensen moeten hun afval erin kwijt kunnen.

Daarom horen design, capaciteit en toegankelijkheid wat ons betreft bij elkaar. Een grotere afvalbak kan meer inhoud bieden, maar wordt ook fysiek groter. Daardoor kan de inwerpopening hoger komen te liggen en wordt de bak voor een deel van de gebruikers juist moeilijker bereikbaar.

De uitdaging is daarom niet om simpelweg een zo groot mogelijke afvalbak te plaatsen. De uitdaging is om veel afvalcapaciteit te combineren met een aantrekkelijke afvalbak die door zoveel mogelijk mensen zelfstandig gebruikt kan worden.

Van volume naar capaciteit

In bestekken voor persende afvalbakken zien we steeds vaker dat een grote inhoud wordt voorgeschreven, waarbij 240 liter regelmatig als eis terugkomt.

Op het eerste gezicht klinkt dat logisch. Wie veel afval wil inzamelen, kiest een grote afvalbak. Maar bij een persende afvalbak zegt het volume van de binnenbak niet automatisch hoeveel afval het systeem daadwerkelijk kan verwerken. De effectieve capaciteit wordt immers ook bepaald door de mate waarin het afval wordt samengeperst.

Daarom is het goed om bij een eis van 240 liter een andere vraag te stellen: Hebben we daadwerkelijk een binnenbak van 240 liter nodig, of willen we vooral een afvalbak die veel afval kan verwerken?

Dat verschil is belangrijk, want een grotere binnenbak vraagt om ruimte. De afvalbak wordt groter en de inwerpopening komt vaak hoger te liggen. En daarmee kan een keuze die bedoeld was om veel capaciteit te creëren onbedoeld hele groepen gebruikers buitensluiten.

250.000 rolstoelgebruikers die óók hun afval zelf willen weggooien

In Nederland maken naar schatting 250.000 mensen gebruik van een rolstoel. Voor iemand die staat, lijkt 10 of 20 centimeter verschil in inwerphoogte misschien nauwelijks relevant. Vanuit een rolstoel is dat een heel ander verhaal. De reikwijdte is kleiner en een hoge inwerpopening kan daardoor moeilijk of zelfs niet zelfstandig bereikbaar zijn. En daar zit voor ons iets ongemakkelijks.

We spreken terecht steeds vaker over een inclusieve openbare ruimte. We maken trottoirs toegankelijk, zorgen voor op- en afritten en houden bij de inrichting rekening met mensen met een beperking. Dan zou het toch vreemd zijn als iemand vervolgens bij iets simpels als het weggooien van een verpakking moet constateren:  ”Hier is wéér niet aan mij gedacht.”

Een afvalbak gebruiken is zo’n alledaagse handeling dat niemand daarvoor afhankelijk zou moeten zijn van iemand die toevallig in de buurt staat. Toegankelijkheid is daarom wat ons betreft niet alleen een maatvoering in een bestek. Het gaat erom of iemand de openbare ruimte daadwerkelijk zelfstandig kan gebruiken.

En dan zijn er nog de gebruikers van de toekomst

Er is nog een grote groep die bij inwerphoogte gemakkelijk wordt vergeten: kinderen.

Alleen al in Nederland zijn er ruim 500.000 kinderen van vier tot en met zes jaar. We leren deze kinderen van jongs af aan dat afval niet op straat hoort. Een snoepwikkel, leeg drinkpakje of flesje hoort in de afvalbak. Maar dan moeten we ze ook de mogelijkheid geven om dat zelf te doen.

Een gemiddeld kind van vier jaar is ongeveer 105 cm lang. Rond vijf jaar is dat circa 113 cm en rond zes jaar ongeveer 119 cm. Een kind kan natuurlijk hoger reiken dan zijn eigen lichaamslengte. Maar iets met de vingertoppen kunnen aanraken is iets anders dan een verpakking vasthouden, de arm omhoogbrengen en die verpakking vervolgens over een hoge inwerprand krijgen.

We kunnen ruim 500.000 kinderen moeilijk leren hun afval netjes weg te gooien als we afvalbakken plaatsen waar ze zelf niet bij kunnen.

Juist op jonge leeftijd worden gewoontes aangeleerd. De kinderen van vandaag zijn bovendien de gebruikers van onze openbare ruimte van morgen. Een goed bereikbare afvalbak draagt daarom niet alleen bij aan toegankelijkheid, maar ook aan zelfstandigheid, gedrag en uiteindelijk een schonere openbare ruimte.

Kijk naar de echte inwerphoogte

Daarbij is één onderscheid belangrijk: de hoogte van een handgreep is niet automatisch de hoogte waarop afval daadwerkelijk wordt ingeworpen.

Bij sommige afvalbakken kan een handgreep relatief laag zitten, terwijl de gebruiker het afval na het openen van de klep alsnog over een aanzienlijk hoger gelegen rand moet tillen. Vraag daarom niet alleen: “Kan iemand bij de handgreep?” De betere vraag is: ”kan iemand zijn afval daadwerkelijk zelfstandig in de afvalbak krijgen?”

Voor een gemiddelde volwassene maakt dat onderscheid misschien weinig verschil. Voor een kind of iemand in een rolstoel kan het allesbepalend zijn.

625 liter capaciteit met een inworp op 109 cm

Bij de Bigbelly Max hoeft een grote capaciteit niet te worden bereikt door simpelweg een grotere afvalbak te maken. De Max heeft een relatief compacte binnenbak van 120 liter. Het geïntegreerde persmechanisme comprimeert het afval echter zodanig dat de bak een effectieve capaciteit tot 625 liter afval kan verwerken. Tegelijkertijd blijft de inworp laag. De onderzijde van de inwerpopening bevindt zich op circa 109 cm en het handvat op circa 106 cm.

Een grote effectieve capaciteit én een goed bereikbare inworp kan dus ook met 120 liter. Je hoeft dus niet te kiezen tussen capaciteit en toegankelijkheid.

Het oog wil ook wat

Een afvalbak is onderdeel van de openbare ruimte. Hij staat soms tien jaar of langer op een plein, in een winkelstraat, park of recreatiegebied. Dan mag er ook aandacht zijn voor vormgeving.

Een afvalbak moet functioneel zijn, maar mag tegelijkertijd bijdragen aan een verzorgde en aantrekkelijke openbare ruimte. Door capaciteit d.m.v. samenpersen te creëren, hoeft een hoge effectieve capaciteit bovendien niet automatisch te leiden tot een steeds grotere afvalbak.

Ook duurzaamheid speelt mee. Niet alleen tijdens het gebruik, maar gedurende de hele levensduur. Hoe eenvoudig zijn onderdelen bij schade te herstellen of te vervangen? Moet een complete afvalbak worden vervangen, of alleen het beschadigde element? Een modulair opgebouwde afvalbak kan daarmee niet alleen economisch, maar ook vanuit materiaalgebruik een duurzamere keuze zijn. Design, duurzaamheid, capaciteit en toegankelijkheid in één ontwerp.

Van liters voorschrijven naar prestaties vragen

Een minimale eis van 240 liter is eenvoudig in een bestek op te nemen. Maar bij een persende afvalbak vertelt dat getal slechts een deel van het verhaal.

Vraag daarom naar wat u uiteindelijk werkelijk wilt bereiken:

• Hoeveel afval kan de bak effectief verwerken?
• Op welke hoogte wordt het afval daadwerkelijk ingeworpen?
• Kunnen verschillende gebruikers de afvalbak zelfstandig gebruiken?
• Hoe past de afvalbak in de openbare ruimte?
• En hoe draagt het systeem bij aan een efficiënte en duurzame inzameling?
• Hoe duurzaam is de afvalbak bij schade en reparaties?

Dan vergelijkt u geen afvalbakken uitsluitend op het aantal liters van hun binnenbak, maar op hun werkelijke prestaties.

Bigbelly: een afvalbak die veel afval verwerkt, er goed uitziet en door zoveel mogelijk mensen zelfstandig kan worden gebruikt. Want een openbare ruimte is pas echt toegankelijk als iedereen er zelfstandig gebruik van kan maken: de 250.000 rolstoelgebruikers van vandaag én de ruim 500.000 kinderen van vier tot en met zes jaar die we nu leren hoe we morgen met onze openbare ruimte omgaan.

Meer weten?

TWS Benelux levert de Bigbelly-reeks voor gemeenten, recreatieparken en facilitaire organisaties in de Benelux. Wilt u weten welke capaciteit en inwerphoogte het beste bij uw locatie passen? Wij denken graag met u mee.

Neem contact met ons op via +31 85 0071355 of mail naar info@twsbenelux.com